HSP

HSP, Highly Sensitive Person ofwel Hoogsensitief persoon.
Een op de vijf mensen is Hoogsensitief. Dat wil zeggen dat ze een aangeboren sensitiviteit voor omgevingsprikkels hebben. Ze ervaren meer en ze ervaren intenser dan anderen, en daarnaast verwerken ze al deze informatie grondiger en nauwkeuriger: ze hebben meer tijd nodig om prikkels te verwerken en ervan te herstellen.

Hoogsensitiviteit lijkt een nieuw fenomeen, maar is dat niet. De term is inderdaad relatief nieuw: het Amerikaanse psychologenechtpaar Elaine en Art Aron publiceerde er twintig jaar geleden zijn eerste wetenschappelijke artikel over. Maar mensen die sensitiever zijn dan gemiddeld bestonden natuurlijk altijd al; zij kregen alleen andere etiketten, zoals overgevoelig, verlegen, teruggetrokken of neurotisch.

Hoogsensitiviteit is geen stoornis. Je bént HSP, je kunt het niet ‘hebben’. Het hoeft zelfs geen probleem te zijn als je er goed mee weet om te gaan. Toch hebben veel HSP’s klachten. Door hun gevoeligheid voor omgevingsprikkels ligt in onze drukke en veeleisende maatschappij overprikkeling altijd op de loer. HSP’s zijn gevoeliger dan anderen voor stress en lopen meer risico op burn-out en andere geestelijke en lichamelijke klachten wanneer ze niet voldoende hersteltijd krijgen of nemen. Wie echter wel voldoende hersteltijd weet te nemen, kan ook profiteren van die sensitiviteit

Hoogsensitiviteit leidt ertoe dat je veel dingen eerder opmerkt dan anderen. Dat heeft voordelen; je kunt bijvoorbeeld goed voor anderen zorgen, je merkt details en foutjes op die niemand anders had gezien, je kunt intens genieten van muziek en kunst, je doorziet sociale processen (bijvoorbeeld op de werkvloer) en bent alert op gevaar. Het spreekt voor zich dat deze vaardigheden een pluspunt kunnen zijn in verschillende (werk)situaties. Maar er is ook een keerzijde.

Uit onderzoek van de Duitse psychologe Friederike Gerstenberg bleek dat HSP’s sneller zijn en minder fouten maken tijdens een taak, maar dat ze na afloop van de taak meer overprikkeling en meer stressgerelateerde klachten ervaren dan niet HSP’s.
Tegelijkertijd zijn HSP’s de eersten die uitvallen als er conflicten en spanningen op het werk zijn. Ze hebben meer kans op burn-out, depressie en angststoornissen wanneer ze zich in een nare (werk)omgeving bevinden.

Veel HSP’s ervaren dan ook de twee kanten van de medaille: intens genieten van muziek is heerlijk, maar je wordt ‘gek’ van een tetterende radio die voor anderen slechts achtergrondgeluid is. Empathie is mooi, maar voortdurend meegesleept worden in de emoties van anderen is uitputtend. Wie niet heeft geleerd om te gaan met zijn sensitiviteit kan vooral de lasten ervan ervaren en chronisch overprikkeld raken.

De blinde mannen en de olifant

De blinde mannen en de olifant – Relativisme en tolerantie
“De blinde mannen en de olifant” is een beroemde gelijkenis uit India. Het gaat over zes blinde reizigers die op hun levensweg tegen verschillende delen van een olifant aanlopen. Elke blinde man schept vervolgens zijn eigen versie van de realiteit, gebaseerd op zijn eigen beperkte ervaring en perspectief. In filosofische kringen over de hele wereld is De blinde mannen en de olifant een boegbeeld geworden van moreel relativisme en godsdienstige tolerantie.

De blinde mannen en de olifant – Een gedicht van John Godfrey Saxe
Hier volgt John Godfrey Saxes (1816-1887) versie van De blinde mannen en de olifant:

Er waren eens zes man uit Hindostan,
het opdoen van kennis zeer gezind
Ze gingen op zoek naar de olifant
(ook al waren zij allen blind)
met onderzoek zouden zij oordelen naar bevind.

De eerste liep naar de olifant
maar kwam opeens ten val
tegen de brede en stevige flank
en verklaarde meteen aan al:
‘loof de heer,
maar de olifant is als een wal.’

De tweede voelde aan een slagtand
en riep: ‘hé, maar neen, mijn heer,
wat is immers zo rond en scherp?
Voor mij is duidelijk maar al te zeer.
Dit wonder van een olifant is als een speer.

Nu kwam ook de derde naderbij,
greep bij toeval, als ware het een stang,
de kronkelende slurf,
en sloeg terstond een toon aan van belang:
‘Aha,’ sprak hij, ‘de olifant lijkt erg op een slang.’

Nu stak de vierde gretig zijn handen uit,
en voelde aan de knie,
‘Waar dit beest nog het meest op lijkt
is wel duidelijk,’ meende die;
‘Er kan geen twijfel over zijn
het is een boom die ik hier voor mij zie.’

De vijfde raakte toevallig aan het oor
en zei: ‘zelfs als de blik niet tot het daglicht reikt,
Is zonneklaar wat ik hier heb;
wat ik voel is zonder twijfelen geijkt,
Is dat dit wonder van een olifant op een waaier lijkt.’

Nauwelijks nog had de zesde overwogen
waar hij eens beginnen zou,
of hij voelde al de slingerende staart,
zwaaiend gaf deze hem een douw,
‘Ik zie het al,’ zei de man, ‘de olifant is als een touw.’

En aldus zetten de zes uit Hindostan zich aan een debat,
met luide stem en onverveerd,
ieder zei er het zijne van
en liet zich door de ander onbekeerd,
Allen waren weliswaar ten deel in het gelijk,
samen echter hadden zij het verkeerd.

MORAAL:

Maar al te vaak varen allen,
denk ik, alledag,
Hun eigen koers, volkomen onwetend
over wat de ander denken mag,
En spreken zij allen van een olifant,
die geen van hen ooit zag.

De blinde mannen en de olifant – Een filosofische gelijkenis
De blinde mannen en de olifant is een gelijkenis uit de oudheid die tegenwoordig gebruikt wordt als waarschuwing tegen mensen die in een absolute waarheid geloven of beweren dat hun godsdienst “de enige echte” is. De eenvoudige reden is dat onze zintuigen, onze perspectieven en onze levenservaringen onze toegang tot de waarheid kunnen beperken en ons tot verkeerde conclusies kunnen leiden. Hoe kan een mens met een beperkte kennis van de waarheid nou verkondigen dat zijn versie de enige echte versie van de realiteit zou zijn?

De blinde mannen en de olifant – Een theologische waarheid
Helaas maken de huidige filosofen de les van De blinde mannen en de olifant niet helemaal af. Wijst deze voorstelling van de blinde mannen en de olifant immers niet naar iets dat nog groter is, namelijk de olifant zelf? Elke blinde man heeft inderdaad slechts een beperkt perspectief op deze objectieve waarheid, maar dat wil niet zeggen dat die objectieve waarheid niet bestaat. Sterker nog: de waarheid is helemaal niet relatief… de volledige waarheid staat voor hun neus en hoeft alleen maar ontdekt te worden. In de theologie hebben we een vergelijkbare situatie: ook al hebben we slechts beperkte toegang tot de Waarheid, toch betekent dat niet dat alle beschrijvingen van de Waarheid even geldig of waar zijn. Als we weten dat de “Hele Olifant” zich daarbuiten ergens bevindt, zou dit ons dan niet moeten aanzetten om onze ogen wijder te openen en elke gelegenheid aan te grijpen om meer van Hem te ervaren?

Wist je dat?

Aanpassing bepaalt ons geluk 

Mensen zijn gevoelig voor verandering. Onze keuzes en onze tevredenheid worden bepaald door de vergelijkingen die we maken. Verandering van inkomen of andere ervaringen hebben bijvoorbeeld een tijdelijke invloed op ons geluk. Maar we wennen daaraan, zodat de invloed afneemt. Dit geldt ook voor negatieve gebeurtenissen en veranderingen. Omarm verandering dus vooral en bleef niet te lang in hetzelfde scenario of ritme steken.

Wist je dat?

Succes draagt niet bij aan geluk, maar andersom 

Veel mensen jagen succes na omdat ze denken dat ze daar gelukkig van worden. Maar onderzoek wijst juist op het tegenovergesteld: geluk draagt bij aan succes, niet andersom. Waneer we positief zijn, is ons brein gemotiveerder, geconcentreerder, creatiever, energieker, weerbaarder en productiever!

Zorg dus vooral dat je jezelf gelukkig voelt, dan komt het succes je vanzelf aanwaaien!